Boek 7 Artikel 536 (7:536 BW)

Voordat de regels over uitvoeringstermijnen, valutering en volledige overmaking iets kunnen betekenen, moet duidelijk zijn wanneer zij gelden. Dat is wat dit artikel doet. Het wijst een harde kern aan waarin de regels onverkort van toepassing zijn, en het laat daarbuiten ruimte voor afspraken — met twee grenzen die niet kunnen worden opgerekt.

De harde kern

De regels gelden in de eerste plaats voor betalingen in euro. Verder gelden zij voor binnenlandse betalingen in de munt van een lidstaat die de euro niet heeft. En zij gelden voor betalingen met slechts één valutawissel tussen de euro en de munt van zo'n lidstaat, mits die wissel plaatsvindt in de betrokken lidstaat en, bij grensoverschrijdende betalingen, de overmaking in euro gebeurt. Die kern werkt wel binnen het bereik van de titel zelf: bevindt een van de betrokken betaaldienstverleners zich buiten de Unie en de EER, dan maakt artikel 7:515 BW op een aantal bepalingen van deze paragraaf een uitzondering. Voor de gewone Nederlandse gebruiker valt vrijwel al zijn dagelijkse betalingsverkeer binnen deze kern.

Daarbuiten: afwijken mag, met grenzen

Voor andere betalingen die wél onder deze titel vallen — bijvoorbeeld een grensoverschrijdende betaling in de niet-euro munt van een lidstaat of van een EER-staat — gelden dezelfde regels, tenzij de gebruiker en zijn betaaldienstverlener iets anders afspreken. Dat is dus regelend recht. Maar de wet trekt twee lijnen. Van artikel 7:541 BW, over de valutadatum bij bij- en afschrijving, kan niet worden afgeweken: dat blijft altijd gelden. En spreken partijen een ruimere uitvoeringstermijn af dan artikel 7:537 BW geeft, dan stopt die ruimte bij betalingen binnen de Europese Unie na vier werkdagen, geteld vanaf de ontvangst zoals artikel 7:532 BW die omschrijft. Gaat het om een munt van buiten de Unie en de EER, dan valt er niets af te wijken: artikel 7:515 BW zondert deze uitvoeringsbepalingen daar in hun geheel van uit.

Waarom die twee grenzen

De onaantastbaarheid van de valuteringsregel voorkomt dat een betaaldienstverlener rentevoordeel haalt uit het schuiven met datums, ook waar over termijnen mag worden onderhandeld. En de grens van vier werkdagen zorgt ervoor dat een betaling binnen de Unie nooit onbeperkt lang onderweg kan blijven, hoe de afspraken ook luiden. De contractsvrijheid ziet dus op de snelheid binnen een bandbreedte, niet op de vraag of de klant überhaupt beschermd is.

Een voorbeeld

Iemand maakt vanuit Nederland geld over in de munt van een lidstaat die de euro niet heeft. Zijn bank heeft in de voorwaarden een langere verwerkingstijd afgesproken. Dat mag, want deze betaling valt buiten de opsomming van het eerste lid. Omdat het wel een betaling binnen de Europese Unie is, kan die afgesproken termijn nooit verder gaan dan vier werkdagen na het moment waarop de opdracht als ontvangen geldt. Bij een munt van buiten de Unie en de EER speelt die grens niet, eenvoudigweg omdat deze uitvoeringsbepalingen daar helemaal niet gelden. En waar zij wél gelden, mag er niet worden geschoven met de valutadatum.

In de praktijk

• Kijk naar de munt. Voor betalingen in euro geldt deze regeling volledig, voor zover de titel zelf van toepassing is; zit een van de betaaldienstverleners buiten de Unie en de EER, dan gelden de uitzonderingen van artikel 7:515 BW.
• Lees de voorwaarden bij vreemde valuta. Daar mag een langere termijn zijn afgesproken.
• Valutering staat vast. Van de regel over de valutadatum kan nooit worden afgeweken.