- De werkgever is verplicht de lokalen, werktuigen en gereedschappen waarin of waarmee hij de arbeid doet verrichten, op zodanige wijze in te richten en te onderhouden alsmede voor het verrichten van de arbeid zodanige maatregelen te treffen en aanwijzingen te verstrekken als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt.
- De werkgever is jegens de werknemer aansprakelijk voor de schade die de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt, tenzij hij aantoont dat hij de in lid 1 genoemde verplichtingen is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.
- Van de leden 1 en 2 en van hetgeen titel 3 van Boek 6, bepaalt over de aansprakelijkheid van de werkgever kan niet ten nadele van de werknemer worden afgeweken.
- Hij die in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door een persoon met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, is overeenkomstig de leden 1 tot en met 3 aansprakelijk voor de schade die deze persoon in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt. De kantonrechter is bevoegd kennis te nemen van vorderingen op grond van de eerste zin van dit lid.
←
Terug 7:657 · Tijdelijke krachten wijzen op een vaste vacature
Verder 7:658a · Re-integratieplicht van de werkgever bij ziekte
→
Boek 7 Artikel 658 (7:658 BW)
Zorgplicht van de werkgever bij arbeidsongevallen
Wettekst
Toelichting
De werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving. Ruimten, machines en gereedschap moeten zo zijn ingericht en onderhouden, en er moeten zulke voorzorgen en instructies zijn, als redelijkerwijs van hem kan worden gevraagd om schade van de werknemer tijdens het werk te voorkomen. Gebeurt er toch iets, dan is hij daarvoor aansprakelijk, tenzij hij zich kan bevrijden. Dat maakt dit een van de belangrijkste artikelen bij bedrijfsongevallen en beroepsziekten.
Hoe de bewijslast ligt
De werknemer hoeft alleen te stellen en zo nodig te bewijzen dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden. Daarna is het aan de werkgever om zich te verweren. Dat kan op twee manieren:
- De zorgplicht is nagekomen. De werkgever toont aan dat hij alles heeft gedaan wat redelijkerwijs van hem kon worden gevergd om dit ongeval te voorkomen: goede middelen, duidelijke instructies, en toezicht op de naleving daarvan.
- Opzet of bewuste roekeloosheid. De werkgever toont aan dat het letsel voor een belangrijk deel voortkomt uit opzet van de werknemer zelf, of uit roekeloosheid waarvan die zich bewust was. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is van bewuste roekeloosheid alleen sprake als de werknemer zich onmiddellijk voorafgaand aan het ongeval daadwerkelijk bewust was van het roekeloze karakter van zijn gedrag; gewone onoplettendheid of haast valt daar niet onder.
Hoe ver de zorgplicht reikt
Het gaat niet alleen om machines en hekwerk. Ook instructie, toezicht en het voorkomen van blootstelling aan schadelijke stoffen of te zware belasting horen erbij. De maatstaf is wat redelijkerwijs nodig is, gelet op de aard van het werk en de risico's die daaraan verbonden zijn. Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad moet de werkgever er daarbij rekening mee houden dat werknemers door ervaring en routine niet altijd de nodige voorzichtigheid betrachten; tegelijk hoeft hij niet elk denkbaar risico uit te sluiten. Waar de grens in een concreet geval ligt, hangt af van de omstandigheden.
Ook zonder arbeidsovereenkomst
Wie in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf werk laat doen door iemand met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, is op dezelfde voet aansprakelijk voor de schade die deze persoon bij dat werk oploopt. Denk aan een ingeleende kracht, een uitzendkracht of een zelfstandige die op de werkvloer meedraait. De wet wijst voor die vorderingen uitdrukkelijk de kantonrechter aan als bevoegde rechter.
Kan hiervan worden afgeweken
Nee. Van de zorgplicht, van de aansprakelijkheid en van wat de algemene regeling over aansprakelijkheid van de werkgever in Boek 6 bepaalt, kan niet ten nadele van de werknemer worden afgeweken. Aan een clausule waarin hij afstand doet van aanspraken bij een ongeval, of waarin de aansprakelijkheid tot een bedrag wordt beperkt, is de werknemer dan ook niet gebonden: omdat het voorschrift uitsluitend hem beschermt, kan hij zo'n beding vernietigen (artikel 3:40 BW).
In de praktijk
Een medewerker van een hoveniersbedrijf werkt jarenlang dagelijks met bladblazers en heggenscharen en krijgt gehoorschade. De werkgever voert aan dat er gehoorbeschermers in de bedrijfsbus lagen. Dat is op zichzelf niet genoeg: hij zal moeten aantonen dat hij voor geschikte bescherming, voor duidelijke instructie over het gebruik én voor toezicht op dat gebruik heeft gezorgd. Leg een ongeval of een beroepsziekte zo snel mogelijk vast, met foto's, namen van getuigen en medische gegevens; wat vroeg is vastgelegd, is later beter te bewijzen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is de werknemer bewust roekeloos?
Een bouwvakker liep ondanks herhaalde waarschuwingen over een niet-belastbaar deel van een dak en viel er doorheen. De Hoge Raad oordeelt dat de werkgever alleen aan aansprakelijkheid ontkomt als de schade in belangrijke mate is te wijten aan opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, en dat van bewuste roekeloosheid pas sprake is als de werknemer zich onmiddellijk vóór het ongeval daadwerkelijk bewust was van het roekeloze karakter van zijn gedrag. Dat hij gewaarschuwd was, is daarvoor niet genoeg: het dagelijks verkeren in een werksituatie leidt nu eenmaal tot minder voorzichtigheid.
-
Valt ook psychische schade onder de zorgplicht?
Een werknemer die in het buitenland was geplaatst, schreef psychische en lichamelijke klachten toe aan zijn arbeidsomstandigheden. De Hoge Raad oordeelt dat de aansprakelijkheid van de werkgever niet beperkt is tot lichamelijk letsel: ook psychische schade valt eronder. De verhoogde aansprakelijkheid berust namelijk niet op het fysieke karakter van de aantasting, maar op het gegeven dat de werkgever bepaalt op welke plaats en onder welke omstandigheden wordt gewerkt. Wel moet er oorzakelijk verband zijn tussen de werkzaamheden en de psychische schade.
-
Zorgplicht bij structureel gevaarlijk werk
Een medewerker van een tbs-instelling raakte zwaargewond door geweld van een patiënt. De Hoge Raad benadrukt dat de zorgplicht van de werkgever een ruime strekking heeft: niet snel kan worden aangenomen dat de werkgever daaraan heeft voldaan, en bij werk waaraan structureel gevaar verbonden is, worden hoge eisen gesteld aan wat de werkgever moet stellen over de maatregelen die hij heeft genomen. Tegelijk oordeelt de Hoge Raad dat er naast deze regeling geen aanvullende aansprakelijkheid uit goed werkgeverschap bestaat wanneer de werkgever zijn zorgplicht wél is nagekomen.
-
Wie valt onder de bescherming van lid 4?
Iemand die als zelfstandige werkzaamheden verrichtte voor een bedrijf raakte daarbij gewond en sprak de opdrachtgever aan. De Hoge Raad geeft een ruime uitleg aan de bepaling die de zorgplicht uitbreidt tot personen buiten dienstbetrekking: zij beschermt wie zich voor zijn veiligheid in een met een werknemer vergelijkbare positie bevindt en daarvoor afhankelijk is van degene voor wie hij het werk doet. Het gaat daarbij niet alleen om werk dat tot het wezen van het bedrijf behoort, maar om werk dat, gelet op de wijze waarop de opdrachtgever zijn bedrijf invult, feitelijk tot die bedrijfsuitoefening behoort.
-
Wanneer mag causaal verband worden vermoed?
Een werknemer schreef zijn gezondheidsklachten toe aan blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk. De Hoge Raad formuleert wanneer het oorzakelijk verband mag worden vermoed: is de werknemer in de uitoefening van zijn werk blootgesteld aan voor de gezondheid gevaarlijke omstandigheden en heeft de werkgever nagelaten de redelijkerwijs nodige maatregelen te treffen, dan wordt het verband in beginsel aangenomen. Dat vermoeden geldt niet als het verband tussen de schade en de arbeidsomstandigheden te onzeker of te onbepaald is. In dat geval kan proportionele aansprakelijkheid uitkomst bieden, waarbij oorzaken die voor risico van de werknemer zelf komen, zoals roken, aanleg of veroudering, worden verdisconteerd.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.