Boek 7 Artikel 900 (7:900 BW)

Een vaststellingsovereenkomst is de afspraak waarmee partijen een streep zetten onder onzekerheid of een geschil. Zij leggen vast wat er tussen hen geldt, en verbinden zich daaraan, ook voor zover die vaststelling afwijkt van de rechtstoestand die daarvoor bestond. Dat laatste is het kenmerkende: het gaat er niet om wie gelijk had, maar om wat er vanaf nu geldt.

Waar u haar tegenkomt

In de praktijk heet zo'n overeenkomst vaak een schikking, een minnelijke regeling of een beëindigingsovereenkomst. Denk aan het slot van een arbeidsconflict, aan een regeling over de afwikkeling van schade, aan een compromis over de omvang van een rekening, of aan afspraken tussen buren over een erfgrens. Steeds is er onzekerheid of onenigheid, en steeds kiezen partijen ervoor die niet uit te procederen maar vast te leggen.

Voorkomen of beëindigen

De wet noemt beide: een vaststellingsovereenkomst kan onzekerheid of geschil beëindigen, maar ook voorkomen. Partijen hoeven dus niet te wachten tot de ruzie er is. Zij kunnen ook vooraf vastleggen hoe een onduidelijk punt tussen hen moet worden gelezen, zodat er later geen discussie over ontstaat.

Hoe de vaststelling tot stand komt

• Gezamenlijk: partijen beslissen samen wat er tussen hen geldt. Deze titel schrijft daarvoor geen vorm voor, zodat ook een mondelinge of niet-ondertekende afspraak bindt. Elders in de wet kan dat anders liggen: wie een arbeidsovereenkomst met wederzijds goedvinden beëindigt, moet dat op grond van artikel 7:670b BW schriftelijk doen, en de werknemer kan daar binnen een wettelijke bedenktermijn nog op terugkomen. Mede daarom wordt de regeling in de praktijk meestal op papier gezet en ondertekend.
• Door één van hen: aan een van de partijen wordt de beslissing opgedragen, bijvoorbeeld over de omvang van een vergoeding.

- Door een derde: een buitenstaander wordt gevraagd te beslissen, wat in de praktijk bindend advies wordt genoemd.

Twee bijzondere gevallen

Het derde lid stelt een bewijsovereenkomst gelijk met een vaststellingsovereenkomst, voor zover die de mogelijkheid van tegenbewijs uitsluit. Wie afspreekt dat een bepaald gegeven tussen partijen vaststaat en dat daartegen niets meer mag worden ingebracht, stelt in feite ook vast wat er geldt. Het vierde lid sluit arbitrage uit: die vorm van geschilbeslechting heeft een eigen wettelijke regeling en valt niet onder deze titel.

Een voorbeeld: na een geschil over de afrekening van een verbouwing spreken opdrachtgever en aannemer af dat er nog een bepaald bedrag wordt betaald en dat partijen daarmee over en weer niets meer van elkaar te vorderen hebben. Blijkt later dat de aannemer volgens de wet meer of minder had kunnen vragen, dan doet dat niet af aan de afspraak: die is er juist om die vraag niet meer te hoeven beantwoorden.

In de praktijk

Wie zich aan een vaststellingsovereenkomst bindt, sluit daarmee in beginsel de deur naar een latere discussie over hetzelfde onderwerp. Lees daarom precies waarover de vaststelling gaat en of er finale kwijting wordt verleend, en over welke punten die kwijting zich uitstrekt. Neem de tijd en laat u bij een belangrijke regeling adviseren voordat u akkoord gaat; de bescherming zit hier vooral in wat u vooraf doet, niet in wat u achteraf nog kunt aanvoeren.