De overeenkomst van handelsvertegenwoordiging is een arbeidsovereenkomst waarbij de ene partij, de handelsvertegenwoordiger, zich tegenover de andere partij, de patroon, verbindt tegen loon dat geheel of gedeeltelijk uit provisie bestaat, bij de totstandkoming van overeenkomsten bemiddeling te verlenen, en deze eventueel in naam van de patroon te sluiten.
Boek 7 Artikel 687 (7:687 BW)
Wat de overeenkomst van handelsvertegenwoordiging is
Wettekst
Bron: wetten.overheid.nl — Burgerlijk Wetboek Boek 7, geactualiseerd op 22 juli 2026.
Toelichting
Er zijn verkopers die in loondienst werken en toch grotendeels op provisie worden betaald. Voor die groep kent de wet een eigen figuur: de overeenkomst van handelsvertegenwoordiging. Dit artikel omschrijft haar als een arbeidsovereenkomst waarbij de handelsvertegenwoordiger zich tegenover zijn werkgever, hier de patroon genoemd, verbindt om tegen een loon dat geheel of gedeeltelijk uit provisie bestaat te bemiddelen bij het tot stand komen van overeenkomsten, en die eventueel namens de patroon te sluiten.
De kenmerken op een rij
- Het is een arbeidsovereenkomst: er is een gezagsverhouding, de vertegenwoordiger werkt in dienst van de patroon en het hele arbeidsrecht is in beginsel van toepassing.
- Het loon bestaat geheel of gedeeltelijk uit provisie: een vast salaris met een bonuscomponent is iets anders dan beloning die van de omzet afhangt.
- Het werk is bemiddelen: klanten zoeken en overeenkomsten tot stand helpen brengen tussen de patroon en derden.
- Sluiten mag, maar hoeft niet: de vertegenwoordiger kan de bevoegdheid hebben in naam van de patroon te tekenen, maar ook zonder die bevoegdheid valt hij onder deze omschrijving.
Het onderscheid met de handelsagent
Deze figuur lijkt sterk op de agentuurovereenkomst, waarbij een handelsagent ook tegen provisie bemiddelt. Het verschil zit in de zelfstandigheid. De handelsagent is een zelfstandige ondernemer die zijn werk naar eigen inzicht inricht; de handelsvertegenwoordiger is werknemer en staat onder gezag. Wie moet weten welk regime geldt, kijkt dus niet naar het etiket op het contract maar naar hoe er feitelijk wordt gewerkt: wie bepaalt de route, de werktijden, de prijzen en de klantenkeuze, en voor wiens rekening en risico gebeurt het werk.
Een voorbeeld. Iemand bezoekt vijf dagen per week bouwbedrijven om isolatiemateriaal te verkopen. Hij krijgt een bescheiden vast bedrag plus een percentage per order, rijdt in een auto van de zaak, moet zijn bezoekverslagen in het systeem van het bedrijf zetten en krijgt zijn klantenlijst toegewezen. Dat wijst op een handelsvertegenwoordiger in loondienst, ook als het contract het woord agentuur gebruikt.
Waarom die kwalificatie uitmaakt
De gevolgen zijn groot. Als werknemer heeft de handelsvertegenwoordiger recht op loondoorbetaling bij ziekte, op vakantie, op ontslagbescherming en op de vergoedingen die het ontslagrecht kent. Daarnaast verklaart artikel 7:688 BW een aantal bepalingen uit de regeling van de agentuurovereenkomst van overeenkomstige toepassing, zodat hij ook de bescherming krijgt die met het werken op provisie te maken heeft: over het recht op provisie, over de opgave daarvan en over het moment waarop zij opeisbaar wordt. Artikel 7:689 BW zorgt er ten slotte voor dat bij de berekening van een vergoeding rekening wordt gehouden met de provisie die hij verdiende.
In de praktijk
Voor de verkoper die vooral van provisie leeft, is dit artikel het startpunt van zijn bescherming. Loopt de samenwerking stuk, dan is de eerste vraag altijd of hij werknemer was. Was hij dat, dan gelden de regels over opzegging en ontbinding onverkort en kan hij ook de bijzondere aanspraken van deze afdeling inroepen. Voor de werkgever betekent het dat een provisiestructuur op zichzelf niets zegt over de aard van de relatie: wie feitelijk leiding geeft aan het werk, heeft een werknemer in dienst en draagt de bijbehorende verplichtingen.