Boek 7 Artikel 183 (7:183 BW)

Wie iets krijgt, kan minder verwachten dan wie iets koopt. Dit artikel legt dat vast: de schenker is voor gebreken in het recht of voor feitelijke gebreken alleen aansprakelijk als hij ze kende en niet heeft gemeld, én als de begiftigde ze bij de aflevering niet had kunnen ontdekken. Daarnaast wordt de omvang van die aansprakelijkheid beperkt: schade aan het geschonken goed zelf valt er buiten, behalve bij bedrog.

Voor wie geldt dit

De regel geldt tussen schenker en begiftigde bij schenkingen in de zin van deze titel. Zij verschilt bewust sterk van wat bij koop geldt: daar mag de koper verwachten dat wat hij krijgt aan de overeenkomst beantwoordt, en dat verwachtingspatroon is hier veel lager. Wie een gift ontvangt, heeft er immers niets voor betaald.

De twee eisen samen

Aansprakelijkheid ontstaat alleen als beide voorwaarden zijn vervuld. De schenker moest het gebrek kennen en het niet hebben opgegeven; een gebrek waarvan hij zelf niet wist, valt buiten schot, hoe vervelend het ook is. En de begiftigde moest het gebrek bij de aflevering niet hebben kunnen ontdekken; wat zichtbaar was of bij normale inspectie aan het licht zou zijn gekomen, is zijn eigen verantwoordelijkheid.

Twee soorten gebreken

Gebreken in het recht gaan over de juridische positie: het goed blijkt van een ander te zijn, er rust een beperkt recht op, of er ligt beslag op. Feitelijke gebreken gaan over de zaak zelf: zij is stuk, aangetast of ongeschikt voor gebruik. Voor beide geldt dezelfde toets van kennen, verzwijgen en niet kunnen ontdekken.

De beperking van de schade

Het tweede lid begrenst waarvoor de schenker kan opdraaien. Schade aan het geschonken goed zelf valt niet onder de aansprakelijkheid, tenzij er sprake is van bedrog. De gedachte is dat de begiftigde het goed voor niets kreeg: gaat het stuk of blijkt het minder waard, dan verliest hij iets wat hij nooit heeft betaald. Wat hij wél vergoed kan krijgen, is de verdere schade die het verzwegen gebrek heeft veroorzaakt.

Voorbeeld: iemand schenkt een oude kachel waarvan hij weet dat het rookkanaal lek is, zonder dat te vertellen, en het gebrek is van buiten niet te zien. Ontstaat er brandschade in de woning van de begiftigde, dan kan de schenker daarvoor aansprakelijk zijn. Blijkt de kachel alleen zelf onbruikbaar, dan is dat het risico van de begiftigde.

In de praktijk

Voor de schenker is de les eenvoudig: vertel wat u weet. Het melden van een gebrek kost niets en sluit aansprakelijkheid uit, terwijl verzwijgen juist het enige is wat haar in het leven roept. Voor de begiftigde geldt dat het loont om een geschonken zaak bij de ontvangst te bekijken, want wat toen zichtbaar was, kan later niet meer worden tegengeworpen. Blijkt er iets ernstigs mis dat de schenker moet hebben geweten, leg dan vast wanneer u het ontdekte en wat u toen hebt gemeld.