Boek 7 Artikel 642 (7:642 BW)

Vakantieaanspraken blijven niet eeuwig opeisbaar. Een rechtsvordering om vakantie toegekend te krijgen verjaart door verloop van vijf jaren, gerekend vanaf de laatste dag van het kalenderjaar waarin de aanspraak ontstond. Na die termijn kan de werknemer opname van die dagen niet meer afdwingen. De bepaling geldt naast de kortere vervaltermijn van artikel 7:640a BW, die alleen op de wettelijke minimumdagen ziet.

Verval en verjaring naast elkaar

In de praktijk lopen twee termijnen door elkaar heen, en het verschil bepaalt vaak de uitkomst van een geschil over oude dagen.

• De wettelijke minimumdagen. Die vervallen in beginsel al zes maanden na afloop van het opbouwjaar, tenzij de werknemer redelijkerwijs niet in staat was ze op te nemen. Blijft de aanspraak door die uitzondering bestaan, dan is de verjaringstermijn van vijf jaar de buitengrens.
• De bovenwettelijke dagen. Daarvoor geldt geen vervaltermijn uit dit boek; zij blijven staan tot de verjaring van vijf jaar intreedt.

- Het startpunt. Beide termijnen beginnen niet op de dag van opbouw maar aan het einde van het kalenderjaar, wat het rekenen eenvoudiger maakt.

Wat verjaring betekent

Verjaring haalt de afdwingbaarheid weg. De werknemer kan na afloop van de termijn niet meer met succes vorderen dat de dagen aan hem worden toegekend. Het artikel spreekt daarbij uitdrukkelijk over de rechtsvordering tot toekenning van vakantie, dus over het recht om de dagen op te nemen. Anders dan bij verval speelt verjaring niet automatisch een rol in een procedure: de wederpartij moet zich erop beroepen. Verjaring kan bovendien worden gestuit, bijvoorbeeld doordat de werknemer zijn aanspraak tijdig schriftelijk opeist of doordat de werkgever de aanspraak erkent. Vanaf de stuiting begint een nieuwe termijn te lopen.

Een voorbeeld

Een werknemer heeft over enkele jaren bovenwettelijke dagen laten staan en wil ze alsnog opnemen. Dagen uit een kalenderjaar waarvan de laatste dag meer dan vijf jaar geleden is, kan hij niet meer afdwingen; de dagen uit de jaren daarna wel. Had hij tussentijds schriftelijk aanspraak gemaakt op zijn saldo, dan zou de termijn opnieuw zijn gaan lopen en had hij meer kunnen opeisen. Een rekenvoorbeeld voor het startpunt: dagen die in 2020 zijn ontstaan, tellen vanaf 31 december 2020; vijf jaar later, eind 2025, is de rechtsvordering tot toekenning daarvan verjaard, tenzij de termijn in de tussentijd is gestuit. Dagen die in 2021 zijn ontstaan, lopen een jaar langer mee.

Kan hiervan worden afgeweken

Niet ten nadele van de werknemer. Op grond van artikel 7:645 BW is afwijking van de vakantiebepalingen alleen toegestaan waar de wet dat zelf toelaat, en dit artikel biedt die ruimte niet. Ruimere afspraken die de werknemer méér tijd geven, zijn wel mogelijk.

In de praktijk

Omdat elk opbouwjaar zijn eigen termijnen heeft, is uit een saldo dat als één totaal wordt bijgehouden niet af te lezen welke dagen nog afdwingbaar zijn. Een overzicht per opbouwjaar maakt zichtbaar welke dagen onder de vervaltermijn vallen en welke onder de verjaring. Een schriftelijke aanspraak van de werknemer bij de werkgever stuit de verjaring, mits die vóór het verstrijken van de termijn wordt gedaan.